ALZHEİMER HASTALIĞININ NEDENLERİ NELERDİR

Beynin hafızayla ilgili alanlarından hipokampus hücrelerinde nörofibriler yumaklar denilen kötü birikimler ve hücreler arasında beta amiloid denen kötü proteinin birikimi sonucu beyin hücrelerinde iletişim bozularak beyinde küçülmeye neden olarak bilişsel fonksiyon kaybı olmaktadır.

Hastaların %25’inde genetik ve ailevi tutuluş olur. Bu genetik bozukluk 19. kromozomun hatalı kodlaması ile APOE4 birikimi ile hastalık taşıyıcılığı gösterilebilir.

Alzheimer Hastalığının Riskinin Arttığı Durumlar

• 65 yaş üstü/kadın cinsiyet
• Beyin damar hastalıkları (geçirilmiş felç)
• Kafa travması
• 1. dereceden akrabada Alzheimer hastalığı
• APOE4 gen taşıyıcılığı

Tanı

Kan tahlillerinde tiroid hormonu, B12, folik asit, şeker, tam kan sayımı, sedimantasyon, üre, karaciğer fonksiyon testleri. Bazı kronik enfeksiyonların dışlanması için HIV, sifiliz ve APOE4 ölçüm. Ayrıca biyobelirteçlerde Alzheimer hastalığında erken tanısı için bel suyundan yapılan total tau ve fosforile tau, Abeta42, Abeta40, betasekretaz enzimi bakılarak hastalık 20-30 yıl öncesinden tanı desteği alınmaktadır.

EEG (elektroensefalografi), kranial MR, kranial BT, amiloid PET.

Hastalık ortalama 8 yıl sürer. Bazı hastalarda çok yavaş ilerlerken bazılarında kısmen hızlı ilerlemektedir. Hastalık 3 evreye ayrılır: erken, orta, ileri evre.

Hastalığın bulguları 3 ana kategoride sınıflandırılabilir: bilişsel, davranışsal ve işlevsel. Bunları motor bozukluklar, otonomik bozukluklar ve uyku bozuklukları izlemektedir.

Bilişsel Bozukluklar

• Bellek: Yakın ve uzak bellek bozuklukları olup en önemli bulgusu unutkanlık: anahtarını kaybetme, isimleri unutma, para üstü almama, evin yolunu bulamama, eşyaları yanlış yere koyma
• Dikkat: Dikkatte dalgalanma, konsantrasyon bozukluğu, çelinebilirlik
• Dil: Kelime bulmada zorluk, ifade etme, anlama, okuma yazma güçlükleri.
• Görsel mekansal işlevler: Evinin yolunu bulama, kaybolma, odaları karıştırma.
• Yürütücü işlevler: Problem çözme muhakeme bozuklukları ve karar vermede güçlük yaşarlar. Yiyeceklerini, giyeceklerini seçmede ve karar vermede bozulma olur
• Praksis: Alet kullanma becerisinde bozulma.
• Gnozi: Nesneleri tanıma, ayırt etmede bozukluk.

Davranışsal Bozukluklar

Ruh halleri nedensiz şekilde ani değişmeler gösterebilir. Çabuk ağlayabilir, nedensiz sinirlenip uyumayıp sürekli amaçsız dolaşan, hayal gören, aynalarla televizyondaki kişilerle konuşur, hiç durmadan yemek yiyip bazen hiç yemeyip şüphecilik yapan, eşyalarını saklayan, daha sonra bulamayıp yakınlarını suçlar hale gelirler.

• Duygu durum bozukluğu (yerinde duramama, sinirlilik, uygunsuz neşe, eşinin yakınından ayrılmama)
• Algı bozuklukları (görsel ve diğer halüsinasyonlar): Evde olmayan kişilerin varlığından bahseder. Sadakat hezeyanları eşine ve kızına karşı olur.
• Düşünce bozuklukları (sadakatsizlik hezeyanları)

İşlevsel Bozukluklar

• Günlük yaşam bozuklukları: iş yaşamı, mali işler, sosyal işlerde bozulmalar
• Evde günlük yaşam bozuklukları (hobiler, yemek pişirme, küçük tamiratları becerememe, gazete-TV ilgisinde azalma)
• Kendine bakımda yemek yemede, yıkanmada, giyinme, makyaj, tıraş olma ve idrarını tutamama gibi bulgularla kendini gösterir.

Korunma

• Zihinsel ve fiziksel olarak aktif kalmak
• Tansiyon ve şekeri normal düzeyde tutmak
• Sebze, meyve, balık (Akdeniz diyeti)
• Kafa travmasından korunma (düşme, emniyet kemeri, kask)
• Alkol ve sigarayı bırakma.

Tedavi

Geri dönüşü olmayan bu hastalık hastanın zihinsel kapasitesini düzeltmek ve günlük yaşam aktivitelerini toparlamak için beyinde eksilen asetilkolini yerine koyan ilaçlarla ve iltihap ve dejenerasyonu gösteren glutamat yüksekliğini düşüren ilaçla tedaviye başlıyoruz. Egzersiz, bellek çalışmaları, müzik ve duyu tedavisi, aroma terapi, evcil hayvanlarla terapi ve psikolojik tedavi desteği ile sürdürüyoruz.